Workshop công thái học cho nhân viên văn phòng | Wellbeing

1. Ergonomics (công thái học) là gì?

Ergonomics (Công thái học) là khoa học nghiên cứu sự tương tác giữa con người và các yếu tố trong hệ thống làm việc, kết hợp giữa tâm lý học, kỹ thuật, thiết kế và y học. Tập trung vào yếu tố con người, ergonomics (công thái học) nhằm tối ưu hóa hiệu suất và sức khỏe của người lao động bằng cách thiết kế không gian phù hợp với khả năng và nhu cầu cá nhân. Trong môi trường văn phòng, ergonomics giúp giảm thiểu rủi ro chấn thương bằng cách điều chỉnh tư thế, chuyển động và ánh sáng, tạo ra không gian làm việc thoải mái và hiệu quả.

Tại Việt Nam, ergonomics được quy định trong các tiêu chuẩn như Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7437:2018 (tương đương ISO 6385:2016) về ergonomics - nguyên lý ergonomics trong thiết kế hệ thống làm việc, ban hành bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, ergonomics tập trung vào việc tối ưu hóa tương tác giữa con người và môi trường làm việc để đảm bảo an toàn, hiệu quả và thoải mái.

2. Phân loại Ergonomics (Công thái học)

Ergonomics (Công thái học) được chia thành ba lĩnh vực chính: ergonomics vật lý, ergonomics nhận thức và Ergonomics tổ chức.

Ergonomics vật lý liên quan đến môi trường và hoạt động, bao gồm chiều cao làm việc, phạm vi tiếp cận, ánh sáng, tiếng ồn, khí hậu và rung động. Ví dụ đối với công việc liên quan đến bàn giấy, máy tính, TCVN 7318-3:2003 (tương đương ISO 9241-3:1992) quy định yêu cầu ergonomics đối với công việc văn phòng sử dụng thiết bị hiển thị đầu cuối (VDT), nhấn mạnh chất lượng ảnh để giảm mỏi mắt và căng thẳng. Ergonomics không chỉ tập trung vào yếu tố vật lý như tư thế ngồi mà còn bao gồm nhận thức, giúp giảm thiểu rủi ro chấn thương và nâng cao sự hài lòng trong công việc.

Ergonomics nhận thức tập trung vào tâm lý con người, như sự hài lòng, động lực và giảm stress, theo Định luật Yerkes-Dodson, nơi mức độ kích hoạt tối ưu giúp duy trì hiệu suất mà không gây kiệt sức. Các yếu tố có thể gây ảnh hưởng đến quá trình làm việc của người lao động như: Thiết kế giao diện dễ hiểu; ánh sáng, màu sắc và âm thanh hỗ trợ tập trung và thư giãn; hạn chế tình trạng quá tải thông tin, căng thẳng tinh thần 
Ergonomics tổ chức tập trung vào quy trình làm việc, tổ chức không gian và giao tiếp trong hệ thống ví dụ như: Bố trí không gian nhóm linh hoạt, phù hợp với chức năng từng phòng ban Thiết kế khu vực kết nối chung (pantry, khu họp nhanh, thư giãn) để tăng tương tác tối ưu hóa quy trình làm việc, tránh di chuyển dư thừa

3. Tầm quan trọng của Ergonomics (Công thái học) trong môi trường làm việc

Trong môi trường văn phòng, nơi nhân viên thường ngồi cố định nhiều giờ trước màn hình, Ergonomics (Công thái học) trở nên thiết yếu để ngăn ngừa các rối loạn cơ xương khớp (MSDs). Theo các tiêu chuẩn quốc tế được Việt Nam áp dụng như TCVN 7318-6:2013 về ergonomics trong môi trường làm việc văn phòng với thiết bị hiển thị đầu cuối, việc thiết kế trạm làm việc phải đảm bảo tư thế trung tính, phạm vi tiếp cận hợp lý và môi trường thoải mái để giảm thiểu mỏi mệt và chấn thương tích lũy.

Tầm quan trọng của Ergonomics (Công thái học) trong môi trường làm việc

Ngoài ra, nhân viên văn phòng thường sẽ gặp các vấn đề như hội chứng cổ vai gáy, đau cột sống thắt lưng và hội chứng ống cổ tay do ngồi lâu, tư thế xấu và sử dụng thiết bị không phù hợp, không phù hợp với công thái học. Tùy thuộc vào sự sai lệch trong công thái học của từng vị trí, thiết bị mà các chấn thương sẽ khác nhau. Ví dụ các hội chứng cổ vai gáy biểu hiện qua đau mỏi vai gáy, cứng cổ, đau lan xuống tay, thường do màn hình đặt quá cao hoặc quá thấp khiến đầu cúi hoặc ngẩng. Đau cột sống thắt lưng xuất phát từ ghế thiếu hỗ trợ lưng, ngồi lệch hoặc thiếu nghỉ ngơi, dẫn đến áp lực lên đốt sống. Hội chứng ống cổ tay gây tê bì, đau nhức cổ tay do gõ bàn phím lặp lại và cổ tay uốn cong quá mức.

Áp dụng Ergonomics (Công thái học) giúp giảm thiểu các chấn thương mỏi mệt, không chỉ vậy còn cân bằng giữa thẩm mỹ và chức năng, giúp tạo không gian làm việc linh hoạt, khuyến khích sáng tạo và giảm chuyển động không cần thiết. Nhiều nghiên cứu cho thấy môi trường làm việc ergonomics có thể tăng năng suất lên đến 25% nhờ giảm mệt mỏi, đau nhức và tăng sự tập trung. Đồng thời, nó góp phần giảm tỷ lệ nghỉ ốm, nâng cao sự hài lòng và động lực của nhân viên.

4. Nguyên tắc cơ bản của Ergonomics (Công thái học) và ứng dụng thực tế

Các nguyên tắc cơ bản của ergonomics bao gồm duy trì tư thế trung tính để giảm tải trọng lên cột sống, giảm thiểu lực tác động quá mức bằng cách sử dụng công cụ hỗ trợ, giữ mọi thứ trong tầm với để tránh vươn xa, làm việc ở độ cao phù hợp với chiều cao cơ thể, giảm chuyển động lặp đi lặp lại để ngăn ngừa chấn thương tích lũy, giảm mệt mỏi tĩnh bằng cách xen kẽ tư thế, giảm thiểu điểm tỳ đè để tránh tê mỏi, cung cấp đủ khoảng trống cho di chuyển, tạo môi trường làm việc thoải mái với ánh sáng và nhiệt độ phù hợp, và cải thiện khả năng tổ chức công việc để tối ưu hóa quy trình.

Nguyên tắc cơ bản của Ergonomics (Công thái học) và ứng dụng thực tế

Trong văn phòng, áp dụng những nguyên tắc này đòi hỏi hiểu biết về cách con người tương tác với môi trường. Theo tiêu chuẩn ISO 9241 (được Việt Nam chuyển hóa thành TCVN 7318), thiết kế trạm làm việc phải đảm bảo tương tác con người-máy tính hiệu quả, giảm nguy cơ mỏi mắt và tư thế xấu. Chính vì vậy, các doanh nghiệp nên thực hiện khảo sát nhân viên để đánh giá mức độ ergonomics hiện tại, sử dụng bảng kiểm để xác định vấn đề như tư thế sai hoặc ánh sáng kém. Việc thiết kế không gian ergonomics giúp cân bằng thẩm mỹ, với các yếu tố như bàn đứng để chuyển đổi giữa ngồi và đứng, ngăn ngừa tác hại của việc ngồi lâu như rối loạn tuần hoàn và đau lưng.

5. Dịch vụ workshop “Công thái học” từ Wellbeing

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động ứng dụng công thái học (ergonomics) vào môi trường làm việc một cách hiệu quả, Wellbeing – Công ty Cổ phần Dịch vụ Well-being, thành viên của Hội đồng An toàn Anh Quốc (British Safety Council), triển khai chương trình đào tạo công thái học chuyên sâu dành cho nhân viên văn phòng.

Workshop được thiết kế với thời lượng 60–90 phút, tập trung vào việc nâng cao nhận thức và hướng dẫn thực hành các giải pháp công thái học trong công việc hàng ngày, góp phần giảm nguy cơ rối loạn cơ xương khớp, đặc biệt là đau cổ vai gáy, đau cột sống thắt lưng và hội chứng ống cổ tay – những vấn đề phổ biến ở người làm việc văn phòng.

Nội dung chính của workshop công thái học Wellbeing

Công thái học là gì? Giải thích khái niệm công thái học và vai trò của ergonomics trong môi trường làm việc hiện đại; cách ứng dụng công thái học vào tư thế ngồi, bố trí bàn ghế, màn hình và thói quen làm việc.
Các hội chứng cơ xương khớp thường gặp ở nhân viên văn phòng. Phân tích nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết sớm và các yếu tố nguy cơ dẫn đến đau cổ vai gáy, đau lưng dưới, tê bì tay và hội chứng ống cổ tay; từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Hướng dẫn bài tập công thái học thực hành. Thực hành trực tiếp các bài tập hỗ trợ giảm căng thẳng cơ, cải thiện tư thế và vận động cho vùng cổ – vai – gáy, cột sống thắt lưng và cổ tay, giúp người tham gia dễ dàng áp dụng ngay tại nơi làm việc.

Workshop công thái học của Wellbeing không chỉ cung cấp kiến thức nền tảng mà còn chú trọng tính thực tiễn và khả năng ứng dụng, phù hợp cho doanh nghiệp quan tâm đến sức khỏe nghề nghiệp, an toàn lao động và nâng cao hiệu suất làm việc bền vững cho nhân viên.